Yoga én Jezus?

Sinds een paar jaar is de interesse voor yoga ook binnen de kerk sterk toegenomen. Veel christenen denken dat ze er voor kunnen kiezen de typische lichaamshoudingen en ademhalingsoefeningen gewoon te doen zonder dat het proces van verlichting dat met yoga wordt nagestreefd hen hierbij raakt. Het is alsof zij geloven dat je een sinaasappel kunt eten alleen voor de vitaminen en je er daarbij voor kunt kiezen geen suiker binnen te krijgen. Maar kunnen christenen aan yoga doen zonder dat dit iets met hun geestelijk leven doet?

Rie Frilund Skårhøj uit Denemarken geeft online cursussen in christelijke yoga, ‘CrossYoga’ genaamd. Ook heeft ze een YouTube kanaal waarin ze haar volgers de principes van het christelijk klinkend ‘Maranatha yoga’ bijbrengt of les geeft rond thema’s als pasen of het evangelie van Marcus. Ze schrijft: ‘CrossYoga is Christus gecentreerde yoga of ‘christelijke yoga.’ We gebruiken verschillende stijlen. CrossYoga is gebaseerd op het christelijk geloof.’1

Ook Laurien is docente christelijke yoga. Aan haar volgers leert ze de lichamelijke pose (asana) ‘de neerwaardse hond.’ Ze promoot het asana als een oefening met lichamelijke voordelen: ‘de neerwaartse hond, een pose die we in een yogaflow veel doen! Een houding die je bloedcirculatie bevordert, een positieve invloed heeft op je hormonen (en stress want hormonen en stress gaan vaak hand in hand!) en door het op z’n kop staan worden afvalstoffen beter afgevoerd in je lichaam.’2

Deze ‘neerwaardse hond’ pose wordt door Indiase yogi echter niet als puur fysieke oefening gezien, omdat het onderdeel uitmaakt van de Zonnegroet (zie Job 31.27): een belangrijke ode aan de zonnegod Surya. Yogapedia schrijft over de ‘neerwaardse hond’: ‘Van oorsprong wordt van deze asana geloofd dat het een aantal chakra’s activeert, zoals het manipura en ajna chakra.’3

Dat yoga niet slechts een set van lichamelijke oefeningen is, maar deel uitmaakt van een bredere filosofie, een pad tot verlichting en vorm van aanbidding waarbij het religieuze niet van het fysieke kan worden gescheiden, onderschrijft ook prof. Subhas Tiwari. In het artikel Yoga Renamed Is Still Hindu uit Hinduism Today schrijft hij: ‘Het simpele, onveranderlijke feit is dat yoga haar oorsprong vindt in de Vedische of hindoeïstische cultuur. Haar technieken werden niet overgenomen door het hindoeïsme, maar komen er uit voort. [..] De poging om yoga van hindoeïsme te scheiden moet ter discussie worden gesteld, want het gaat tegen de fundamentele principes in waarop yoga is gebaseerd, de yama’s (verboden) en niyama’s (geboden). [..] Pogingen om yoga te scheiden van haar geestelijke kern getuigt van onwetendheid over het doel van yoga.’4

Laurien ontkent de geestelijke dimensie van yoga ook niet. Net als hindoeïstische beoefenaars van yoga gelooft ze dat yoga verbindt met het goddelijke. Ze schrijft: ‘Door lichamelijke oefeningen, ademhalingstechnieken en het bewust stilstaan bij jezelf en je lichaam, helpt yoga je om dichter bij jezelf te komen en tot God!’

Nu is de vraag: met wélke God verbindt yoga? De Bijbelse manier om tot God te komen is namelijk door simpel gebed en het lezen van de Bijbel, en niet het doen van lichamelijke oefeningen, ademhalingstechnieken en stilstaan bij jezelf. Het hindoeïstisch concept van het goddelijke is pantheïstisch, het is de projectie van goden op het ‘zelf’, het goddelijke in anderen en in de kosmos, die samen de verschillende aspecten van Brahman vertegenwoordigen. Het goddelijke is geen Persoon, maar een bewustzijn. Door yoga wordt men verlicht: een overweldigende ervaring van ‘ik ben’, ‘alles is één’, ‘alles is god’ en ‘ik ben één met alles.’ Dit is het bereiken van een zgn. godbewustzijn. Wanneer het godsbeeld van iemand Krishna is, dan spreekt men van Krishnabewustzijn, is dit Christus, dan komt men tot een christusbewustzijn. Zoals je ziet kan willekeurig welk concept van goddelijkheid zo gebruikt worden om ‘dichter bij God’ te komen, zodat ook Jezus een plekje krijgt in yoga.

In de Bijbel wordt geen pragmatische toets gebruikt als het aankomt op het overnemen van gebruiken uit andere religies. Voor God is dit zonde. ‘Vraag u niet af: Hoe hebben die volken hun goden vereerd? Zo willen wij het ook doen! Nee, de Heer uw God verbiedt u dat.’ (Deut 12.30)

De Bijbel leert dat er één weg is om tot God te komen, namelijk het geloof in de Here Jezus. Wie in Hem gelooft en Zijn Naam belijdt wordt gered. Dit staat haaks op verlichting die men nastreeft in zowel boeddhisme alsook hindoeïsme. Deze verlichting wordt bereikt door geestelijke oefeningen zoals yoga. Elk element in yoga is dan ook gericht op het bereiken van deze verlichting; verlossing van de eindeloze cyclus van karma. Lichaamshouding, ademhalingsoefeningen, ontledigen van het denken en zelfs de positie van vingers. Eén van de kenmerkende handbewegingen die yoga typeren is bijvoorbeeld het zgn Gyan Mudra, waarbij de wijsvinger en duim worden verenigd. Deze beweging symboliseert de éénwording van het ‘Zelf’ met het universum, of atman met Brahman, waarbij de wijsvinger ‘atman’ is en de duim ‘Brahman.’

Brahman is niet de God van Abraham, Isaak en Jakob en wanneer we yoga beoefenen zal dit ons dan ook niet dichter bij de God van de Bijbel brengen, zelfs al zouden onze zintuigen anders doen geloven.

Foto’s vlnr: Rie geeft cursussen CrossYoga, naast en achter haar zie je de Bijbel. Gyan Mudra. Laurien illustreert het asana ‘de neerwaardse hond.’

Waarom geen Bethel Music?

Bethel Church in Redding (Californië, USA) was van oorsprong een kerk die deel uit maakte van de Assemblies of God en vanaf 2005 onafhankelijk werd. De kerk wordt geleid door senior pastor Bill Johnson en zijn vrouw Beni. Bethel staat bekend om haar school (BSSM), waar jaarlijks zo’n 2500 jongeren uit ca 70 verschillende landen worden getraind om te wandelen in het bovennatuurlijke, zoals het doen van wonderen en tekenen, het leren communiceren met engelen en het ontvangen van visioenen. Daarnaast is Bethel met name bekend vanwege haar onderwijs dat via podcasts en YouTube filmpjes wordt verspreid,  en door haar muziek. Hoewel Bethel wereldwijd enorm populair is, zijn er ook kritische geluiden. Dit is omdat deze christenen twijfelen of Bethel wel een kerk genoemd kan worden, door haar openlijke connectie met New Age leringen en gebruiken.

De connectie met New Age wordt door de megakerk niet onder stoelen of banken geschoven. Zo wordt in het boek The Physics of Heaven, met als subtitel ‘de natuurwetten van de hemel, de mysteriën van God verkennen in geluid, licht, energie, trillingen en kwantum fysica’, openlijk het opzoeken en gebruiken van New Age ‘waarheden’ aangeprezen. Het boek werd geschreven door onder meer Judy Franklin en Ellyn Davis, maar bevat ook hoofdstukken van voorganger Bill Johnson, zijn vrouw Beni en BSSM directeur Kris Vallotton.

In het boek wordt door Ellyn Davis beschreven hoe ze het verlangen had om te onderzoeken wat New Age bood. Dit deed ze in het New Age centrum in Sedona, alwaar ze onder de indruk raakte van genezingen, openbaringen en mystieke ervaringen die in de kerk niet te vinden waren.1 Ze zegt door een hoop troep te zijn gegaan om daaruit waarheden op te diepen. ‘Ik besloot New Age gedachtengoed en gebruiken te onderzoeken, voor ‘kostbaarheden’ die ‘gefilterd’ konden worden uit het waardeloze. Veel van wat ik zag en hoorde in de New Age beweging belichaamde Bijbelse principes en kon gestaafd worden door de Schrift. Op dat moment kon ik geen enkele christelijke leider vinden die een soortgelijke interesse had in het uitvinden of er waarheden verstopt waren in de New Age. Inmiddels beginnen we van meer en meer openbaring te horen die in lijn is met wat New Agers al die tijd al hebben gezegd en we horen meer en meer onderwijs  over christenen die deze ‘waarheden terugnemen’ van de New Age die ten diepste toebehoren aan burgers van het Koninkrijk van God.’2

Net als in het New Age centrum in Sedona, wordt ook door Bethel New Thought onderwezen. New Thought is verwant aan Mesmerisme en een voorloper van New Age.3 Binnen de kerk wordt deze leer Word of Faith genoemd.

Dat Bethel het terugnemen van occulte ‘kostbaarheden’ uit de New Age niet alleen onderschrijft en promoot, maar ook in de meest letterlijke zin binnen heeft gehaald, blijkt uit de volgende gebruiken: het raadplegen van de geest van doden, het goedkeuren van het gebruik van tarotkaarten, het gebruik van geluidsvibraties om genezing uit te werken, het oproepen van engelen, het promoten van yoga, het zoeken van tekenen en het interpreteren van dromen.  

Bethel Music is een wereldwijd geluid in aanbiddingsmuziek. Het label werd opgericht door Bill Johnsons zoon Brian en zijn schoondochter Jenn Johnson. De bediening begon nadat Jenn werd ingezegend door profetes Stacey Campbell, die al schuddend over haar uitsprak: ‘Je zult de impact verder dragen die Vineyard had wereldwijd. Het was eigenlijk de muziek van Vineyard die verder reikte, zodat de boodschap van tekenen en wonderen en genezing en al die dingen over de wereld kon gaan. De muziek baant de weg voor de boodschap. En Vader Ik dank U God voor de visie die u hen hebt gegeven hebt. Ik geloof dat de Heer zegt dat Hij je sleutels geeft door Vineyard muziek, die jij gaat overdragen op de generatie, aan aanbiddingsleiders van over de hele wereld, die onderdeel zullen worden van de beweging, en zij zullen deel worden van dit label, genaamd ‘Bethel Music.’ En dit zal gaan naar vele landen en vele kerken.’4

Inmiddels leverden oprichter Jenn Johnson – die berucht werd vanwege haar beschrijving van de Heilige Geest als Aladins geest uit de fles – en haar man Brian Johnson een belangrijke bijdrage aan het tot stand komen van meer dan vijftien muziek albums, die ‘de cultuur van aanbidding door de wereldwijde kerk hebben beïnvloed’5 aldus de website van Bethel Music.

Over ‘waarom wel’ Bethel Music heb ik het niet gehad. Dit is omdat het voor de hand ligt dat Bethel mooie, aanstekelijke en prettig klinkende muziek maakt. Maar ‘mooi en prettig’ zijn niet synoniem voor ‘goed.’ Over ‘waarom niet’ Bethel Music zou ik samenvattend zeggen: Bethel zegt kostbaarheden uit de New Age te gebruiken, promoot ook daadwerkelijk het gebruik van occulte gebruiken een bereikt met haar muziek een enorm publiek, dat hierdoor onbewust New Age gedachtengoed en gebruiken overneemt. Waarom zou een christen dit willen? God heeft heilig en onheilig gescheiden en het is niet de bedoeling dat we zogenaamd kostbare kennis plukken van de boom die God verboden heeft. Zeker niet om die verboden vrucht als aanbidding aan Hem te presenteren.

Uiteraard is het niet makkelijk om stelling te nemen tegen het zingen van liederen waar tegen de meeste medegelovigen geen bezwaar hebben. Maar uiteindelijk zijn keuzes die we als christen maken niet altijd makkelijk en juist die dingen kunnen een offer zijn voor God. Uiteindelijk telt wat we voor Hem hebben gedaan, niet voor het oog van medegelovigen.

Afbeeldingen: Voorgangersvrouw Beni promoot yoga op haar instagrampagina (links), Bethels School voor droominterpretatie (midden), Beni omhelst het graf van Charles Finney (rechts).