Vijf kenmerken

Vijf kenmerken van NAR gedachtengoed in christelijke organisaties

Er is al veel over geschreven, maar hoe weet je nu praktisch dat je met een Nieuw Apostolische Reformatie (NAR) organisatie van doen hebt?

1. Apostelen

Bewust beschrijf ik hier de karakteristieken van organisaties, meer dan kerken. Dit heeft er mee te maken dat de NAR met name een invloed is die door kerkmuren en -structuren heen gaat en tot uiting komt binnen conferenties, cursussen en organisaties. Er wordt dan ook veel afgegeven op denominaties als zodanig, dit zou traditioneel zijn. Men streeft naar een kerkelijke eenheid die wordt overkoepeld door een relationeel systeem van apostelen, die op hun beurt door apostelen worden aangesteld en de wereldwijde kerk overzien. Sprekers die zichzelf ‘apostel’ laten noemen, of organisaties die bijvoorbeeld buitenlandse apostelen laten invliegen om christenen op conferenties en in samenkomsten te ‘imparteren’ met de Heilige Geest, zijn vrijwel altijd gelinkt aan het overkoepelende apostolische NAR netwerk. Geloofd wordt dat apostelen nodig zijn om de kerk tot geestelijke volwassenheid te brengen. Deze apostelen worden als vaders beschouwd die, net als Paulus bij Timotheüs, jongeren tot geestelijk wasdom brengen. Er wordt daarbij vaak gesproken over ‘een cultuur van eer’, waarin deze vaders in het geloof soms onaantastbaar lijken te zijn. Deze apostelen worden op hun beurt aangestuurd door nieuwe openbaringen van ‘profeten’, die ook een belangrijke functie vervullen in organisaties en kerken met een NAR fundament. Traditioneel christendom gelooft dat het fundament van het christelijk geloof al werd gelegd door de Bijbelse apostelen, van wie Johannes de laatst levende was.

2. Kingdom Now

Er wordt veel gesproken over het moeten vestigen van Gods Koninkrijk op aarde als een door God gegeven mandaat. Leiders en sprekers sturen hun toehoorders aan in het ontplooien van hun talenten en het aannemen belangrijke (leiderschaps-)posities in de maatschappij. Dit zodat de kerk zeven belangrijke maatschappelijke invloedssferen kan ‘veroveren’ voor het christendom. Dit zou nodig zijn om Gods Koninkrijk te vestigen op aarde, alvorens de Here Jezus terug kan komen. De zendingsopdracht om mensen mond tot mond het Evangelie van de Here Jezus te vertellen wordt hiermee vervangen door de opdracht om ‘te regeren’ en een ‘christelijke’ maatschappij te scheppen. Graag aangehaalde Bijbelteksten die hiervoor wordt gebruikt zijn Genesis 1:26 en 28. ‘Laten Wij mensen maken naar Ons beeld, naar Onze gelijkenis; en laten zij heersen..’ waarbij gemakshalve vaak wordt vergeten dat het hier om de vissen van de zee, de vogels in de lucht en het vee gaat. Ook wordt geloofd dat het nodig is de wereld, ‘de volken’ als kerk voor God te veroveren en Zijn regering te vestigen als voorwaarde voor Zijn terugkomst, in plaats van de vestiging van Zijn regering mét Zijn terugkomst in heerlijkheid. Een graag gehoorde leus is ‘de hemel op aarde brengen’. Om dit koninkrijk te kunnen bouwen is geld nodig, een zgn ‘great transfer of wealth, vanuit de wereld naar ‘de kerk’. Christenen worden aangemoedigd te ondernemen en grote bedragen af te dragen aan de kerk.

3. Word of Faith

Word of Faith is een geloof dat buiten de kerk ‘New Thought’ wordt genoemd. Het is kortgezegd het geloof in ‘de kracht van geloof’. Predikers van dit geloof zullen vooral benadrukken dat je een belangrijke geloofsheld kunt worden, zolang je maar gelooft. Ze leren je dat ‘de kracht van geloof’ vrijgezet dient te worden door woorden. Zo zou God ook het universum hebben geschapen: Hij sprak, en het was. Je zult aangespoord worden om ‘alles wat God op je bankrekening heeft gezet’, zoals materiele voorspoed, geluk, gezondheid, te verwezenlijken door er hard in te geloven en belijden.’ Ook word je sterk aangemoedigd om in geloof uit te stappen. Wanneer je een genezingsdienst bijwoont zie je bijvoorbeeld hoe een invalide vrouw in een rolstoel naast jou wordt gevraagd om in geloof uit haar rolstoel te stappen, zodat genezing volgt. Of je ziet medegelovigen hun laatste geld ‘in geloof zaaien’ in de akker van de christelijke bediening, om zelf financieel welvarend te worden. Een geliefde Bijbeltekst die wordt aangehaald is ‘voorwaar, Ik zeg u: wie tegen deze berg zal zeggen: Word opgeheven en in de zee geworpen, en niet zal twijfelen in zijn hart, maar zal geloven dat wat hij zegt, gebeuren zal, het zal hem gebeuren wat hij zegt.’ De Olijfberg wordt daarbij vervangen door jouw spreekwoordelijke berg, zoals een tentamen of een gezondheidsprobleem. In kerken en organisaties die Word of Faith onderwijzen ligt vaak een sterke nadruk op genezing en welvaart voor de gelovige. Wanneer de Here Jezus wordt gepreekt, is Hij daarin geregeld slechts een Middel tot het doel.

4. Het draait om jou

Of het nu de prediking is, de liederen, gebeden: gaat niet om de Here Jezus, het gaat om jou. Vaak valt het niet direct op als een dienst of prediking ‘jou’ in het centrum heeft, omdat dit nu eenmaal niet aanstootgevend is. Maar wanneer je goed luistert hoor je hoe gepredikt wordt dat Jezus mens werd om ons te laten zien wat een mens in staat is te doen door vervulling met de Heilige Geest. Je hebt het gevoel dat je misschien niet vervuld bent en een tweede zegen met de Heilige Geest nodig hebt om gelukkig te worden, om God beter te kunnen verstaan, of om bijzondere dingen te kunnen doen voor God. Je begint ook te geloven dat er verschillende niveau’s zijn waarop ‘de Geest’ door jou heen kan werken. Het hoogste niveau van vervulling is als je onder handoplegging wordt gezalfd door een bekend ‘apostel’ of ‘profeet’, misschien wel meer dan eens. Je wordt gestimuleerd te ontdekken waar je talenten liggen en te wandelen in jouw persoonlijke lotsbestemming, zoals die bijvoorbeeld door profetieën van medegelovigen aan je bekend werden gemaakt. Tijdens de dienst bestaat er de mogelijkheid om in de rij te gaan staan voor een persoonlijk ‘Woord van God,’ voor jou. Je merkt op dat je niet alleen wordt gestimuleerd om succesvol te worden voor je aardse leven hier en nu, maar ook in het ontwikkelen van alle gaven van de Geest (met name het spreken in tongen, het profeteren). Er worden programma’s geboden om te oefenen tot je er steeds beter in wordt en..  fouten maken mag.

5. Sterke nadruk op wonderen & tekenen

De meeste christenen geloven dat de God die hemel en aarde schiep bij machte is om wonderen te doen. Maar kenmerkend aan NAR organisaties is een sterke hang naar het bovennatuurlijke, waarbij de bron vaak ondergeschikt is aan het vermeende wonder of teken. Wonderen lijken de norm te moeten zijn. Je hoort veelvuldig getuigenissen die gaan over een opname tot in de hemel, een aanraking, een visioen, goudstof dat neerdwarrelde, engelen in de kamer, een helende vibratie, terwijl je vrijwel niet hoort getuigen van het leven, sterven en de opstanding van de Here Jezus. Hoewel de Bijbel zegt dat het Evangelie een kracht van God is tot zaligheid, wordt door NAR gelovigen vaak geloofd dat deze kracht er pas is als ze zichtbaar is door demonstratie. De Bijbel wordt niet vaak geopend, op soms een vijftal verzen na, en van Bijbelse profetieën die de Here Jezus beschrijven hoor je vrijwel  niet. De profetieën die je wel over Jezus hoort zijn nieuw en openbaren andere, aanvullende informatie dan tot dusverre bekend was vanuit de Bijbel. Het Evangelie wordt dan ook niet uitgelegd vanuit de Bijbel, maar dient gedemonstreerd te worden door wonderen en tekenen. Je zult horen van gelovigen die zo met de Geest vervuld waren dat er mensen genazen toen zijn of haar schaduw op de zieke viel, zoals bij Petrus in het boek Handelingen, maar je hebt het nooit echt gezien. De spreker uit Amerika vertelt hoe tijdens een conferentie op een ander continent drie doden tot leven kwamen na zijn handoplegging, maar je kunt hier geen artikelen over terugvinden. Je krijgt te horen dat er in de laatste dagen mensen zodanig met de Geest vervuld zullen zijn dat ze grotere wonderen zullen doen dan de Here Jezus. Dan zal de aarde door Geestvervulde christenen heen een paradijs worden en het bovennatuurlijke de norm zijn.

Bovenstaande kenmerken zijn uiteraard geen gouden standaard. Maar wanneer je merkt dat veel van deze dingen terugkomen in een organisatie waar je deel vanuit maakt, is het de moeite waard om te onderzoeken wat hun visie is ten aanzien van elementaire christelijke leerstellingen, zoals de Drie-eenheid, de exclusiviteit van de Here Jezus als Eniggeboren Zoon van God, de onfeilbaarheid van de Bijbel en redding in genade door geloof in het werk van de Here Jezus alleen.

Het sprookje van de Zeven Bergen

Er was eens, heel lang geleden, in een land hier ver vandaan een koning die zijn dienaren bij zijn vertrek de opdracht gaf de wereld te veroveren. ‘Mijn koninkrijk is van deze wereld’ zei hij, ‘neem nu heerschappij en maak de aarde zoals in de hemel. Als jullie geslaagd zijn kom ik terug.’

Het klinkt meer als een sprookje dan een Bijbelse opdracht, en toch geloven steeds meer christenen dat ze de wereld moeten transformeren ‘voor Jezus.’ In de jaren zeventig van de vorige eeuw werd aan de leiders van ’s werelds grootste evangelisch-charismatische jeugdbewegingen op dat moment, Loren Cunningham (YWAM) en Bill Bright (Campus Crusade), een goddelijke strategie geopenbaard. Het betrof het Zeven Bergen Mandaat waarmee alle landen tot Jezus’ discipelen gemaakt zouden moeten worden. Het mond tot mond verkondigen van de Blijde Boodschap was oud nieuws; in plaats daarvan zouden christenen zeven wereldse invloedssferen moeten veroveren, om hier vanuit ‘Gods Koninkrijk’ te bouwen zodat over de hele wereld ‘Gods wil’ zal worden gedaan. C. Peter Wagner was sterk betrokken het tot stand komen van de Nieuw Apostolische Reformatie. ‘De manier om heerschappij te bereiken,’ geloofde Wagner, ‘is  om koninkrijksgezinde mensen in elk van de Zeven Bergen te hebben: religie, familie, onderwijs, regering, media, kunst & entertainment en business, zodat ze hun invloed kunnen gebruiken om een omgeving te scheppen waarin de zegen en rijkdom van het Koninkrijk van God door kan dringen in alle gebieden van de samenleving.’1

Aan het begin van deze eeuw werd het mandaat door ‘strateeg, futurist en overtuigend communicator’ Lance Wallnau onder de aandacht gebracht en gepropageerd als zijnde een geestelijke strategie om maatschappelijke transformatie uit te werken. Wallnau gelooft dat het ‘winnen’ van individuele zielen niet is zoals God het bedoelde, maar dat God wil dat we volledige volken voor Hem winnen: ‘Waar is God op uit? Hij is uit op volken. De hemel wil volken. We moeten Hem geven wat Hij wil.’2 Wallnau gelooft dat ‘hij die deze zeven koninkrijken in bezit zou kunnen nemen, de oogst van de volken binnen [zou] kunnen brengen.’3

Het Zeven Bergen Mandaat begon aan populariteit te winnen vanaf 2013, toen Wallnau samen met megakerkleider Bill Johnson (Bethel Redding) het boek Invading Babylon: The 7 Mountain Mandate uitbracht.  Het idee is dat vanuit de Zeven Bergen een ‘christelijke regering’ kan worden gevestigd. Als deze zeven maatschappelijke invloedssferen dan worden bestuurd door gelovigen, kan ‘de berg Sion’ worden veroverd waarop de tempel van God zal worden gebouwd zoals beschreven in Jesaja 2.2.

Maar heeft dit mythologisch mandaat een Bijbelse oorsprong? De tempel op de berg Sion is waarvan God zegt dat de Nakomeling van David, Gods gezalfde Koning en Priester deze zal vestigen (Jes 44.28, Zach 6.12,13) en waarvan Jezus ook Zelf zegt dat Hij dit zal doen, zonder hulp van mensenhanden! (Mar 14.58) ‘De God Die de wereld gemaakt heeft en alles wat daarin is, Deze, Die een Heere van de hemel en van de aarde is, woont niet in tempels die met handen gemaakt zijn. Hij wordt ook door mensenhanden niet gediend alsof Hij iets nodig heeft, omdat Hij Zelf aan allen het leven, de adem en alle dingen geeft.’ (Hand 17.24,25)

Dit maakt het Zeven Bergen Mandaat tot een erg dubieuze opdracht voor christenen, die daarnaast wel in de wereld maar niet van de wereld zijn.

New Age leidsman Benjamin Creme geloofde dat een nieuwe wereld zal worden gevormd door menselijke transformatie. In een lezing in 2005 stelde hij: ‘De wereld zal getransformeerd worden, maar dat gaat Maitreya [de New Age verlosser] niet doen. U gaat dat doen. Wij allemaal gaan dat doen. De mensheid gaat dat doen. Lang geleden zei Maitreya: ‘Door mensenvoeten en mensenhanden [zal] de Tempel gebouwd worden.’ De ‘tempel’ is de juiste structuren: politiek, economisch, religieus, maatschappelijk, wetenschappelijk, enzovoorts.’4

‘Hier is het verstand dat wijsheid heeft: de zeven koppen zijn zeven bergen, waarop de vrouw zit.’ (Openbaring 17.9)

Plaatjes: boven het M7 mandaat, onder Lance Wallnau

Op vier golven naar het eind?

‘Het is duidelijk dat er een nieuw en spannend tijdperk in het twintigste-eeuws christendom is aangebroken. Het begon met de pinksterbeweging aan het begin van de eeuw, een beweging die zich blijft vermenigvuldigen onder Gods zegen. Die werd vergezeld door de charismatische beweging kort na het midden van de eeuw. En nu, in deze laatste dagen beweegt de Geest in wat sommigen van ons de derde golf noemen..’

C. Peter Wagner, Signs & Wonders Today, 1986

1900 Eerste Golf: De Pinksterbeweging. De beweging ontstond in Topeka, Kansas vanuit een groep die werd geleid door Charles Parham, William Seymour en later ook John G. Lake. De leiders streefden een nieuw pinksteren na en een doop met de Heilige Geest voor elke gelovige. Parham geloofde dat het spreken in tongentaal het bewijs was van deze doop in de Geest. De pinksterbeweging wordt geassocieerd met The Tongues Movement en de Azusastreet opwekking.

1960 Tweede Golf: De charismatische beweging, ook wel de ‘charismatische vernieuwingsbeweging’ is nauw verwant aan de pinksterbeweging, maar verschilt daarmee in die zin dat men het spreken in tongentaal niet als vereiste beschouwt voor het leven als christen. De beweging werd met name vormgegeven door Dennis Bennett, William Branham, Oral Roberts en A. A. Allen en wordt geassocieerd met leringen als Word of Faith, positief belijden, Latter Rain, Joels Army, Manifest sons of God, herstel van de gaven van de Geest en de Innerhealing Movement.

1980 – 1990 Derde Golf: Tekenen & wonderen beweging. De term ‘third wave’ werd voor het eerst in 1983 door Peter Wagner gebezigd en gepopulariseerd toen John Wimber (oprichter van de Vineyard kerken en New Wine conferenties) een cursus wonderen en tekenen gaf aan de Fuller Theological Seminary. Het doel van de derde golf was om niet alleen mensen in charismatische en pinksterkerken, maar ook de meer traditionele kerken in aanraking te brengen met het bovennatuurlijke. Peter Wagner schreef hierover:

‘Ik zie de derde golf van de tachtiger jaren als een opening van de rechtlijnige evangelische en andere christenen voor het bovennatuurlijke werk van de Heilige Geest dat de pinkstermensen en charismatici eerder ervoeren, maar zonder dat deze mensen charismatisch of pinkstergelovige worden.’ 1

Men geloofde dat de kracht van de kerk gedemonstreerd diende te worden. Het evangelie werd daarbij niet gezien niet als kracht in zichzelf, (Rom 1.16, 1 Thess 1.15) maar men diende het koninkrijk van God op een bovennatuurlijke manier te demonstreren als effectieve manier om mensen voor Christus te winnen. De derde golf wordt geassocieerd met lachen- , dronkenschap- en vallen in de geest en met leringen als Latter Rain, Kingdom Now, dominionisme, ‘herstel’ van de vijfvoudige bediening, powerevangelisatie en de Toronto opwekking.

2010 Vierde Golf: De Transformatiebeweging. Het doel van de transformatiebeweging is de wereld te hervormen, doormiddel van de getransformeerde kerk. James W. Goll schrijft hierover in Charisma Magazine: ‘Deze Vierde Golf benadrukt maatschappelijke verandering door deze bekrachtigde gelovigen te stuwen om de zeven Culturele Bergen te beïnvloeden van religie, overheid, onderwijs, business, familie, media en kunst & entertainment. [..] De bovennatuurlijke kracht van de Heilige Geest zal niet vastgehouden kunnen worden binnen de ‘vier muren van de kerk’ maar zal exploderen in elke levenssfeer.’2 Goll stelt dat gelovigen in Bethel Redding (USA) en Hillsong Australië worden toegerust om dit te bereiken. De vierde golf wordt geassocieerd met de Nieuw Apostolische Reformatie (NAR) en haar zeven bergen mandaat. Deze beweging bevat alle bovennatuurlijke elementen en (dwaal-)leren van eerdere golven.

Dat bovengenoemde bewegingen de kerk hebben getransformeerd is duidelijk. Over of die verandering de kerk goed heeft gedaan of niet, zullen de meningen sterk verdeeld zijn. De derde golf heeft elementen die zich eerst beperkten tot charismatische- en pinksterkerken, ook de meer orthodox christelijke kerken binnen doen spoelen. Door deze ‘nieuwe dingen’ buiten kerkmuren te laten plaatsvinden, leek ook de censuur weg te vallen. Voorbeelden zijn innerhealingssessies, genezingscampagnes, bevrijdingsconferenties en muziekevenementen. Hoewel de derde golf ook enthousiasme en radicaliteit meebracht, soms met oprechte bekeringen, heeft deze daarnaast een andere geest en een andere leer geïntroduceerd. We zijn ons meer op ons zelf gaan richten en meer op eigen genezing, bevrijding en verlichting dan op God. Inmiddels zijn we bij de vierde golf gekomen, naar mijn mening het punt waarover occultist Alice Bailey schreef dat de kerk zodanig getransformeerd is dat het fungeert als een ‘Johannes de doper,’ ‘een stem die roept in de wildernis en als een kern waardoor verlichting van de wereld bereikt kan worden.’